Łowiectwo - Zrozumieć myśliwego ,czyli język łowiecki gwarą nazywany oraz jej przykłady z życia

Łowiectwo

Zrozumieć myśliwego ,czyli język łowiecki gwarą nazywany oraz jej przykłady z życia

Historia języka łowieckiego , zwanego potocznie gwarą łowiecką, jest tak samo stara jak historia samego łowiectwa. Przez wieki wzbogacał się pod wpływem zmian kulturowych i polityczno-gospodarczych. Choć na jego wygląd wpływał również rozwój praktyki i wiedzy łowieckiej. Od wieków obowiązkiem każdego myśliwego uczestniczącego w obrzędach łowieckich było stosowanie tego swoistego języka w czasie łowów i w gronie braci łowieckiej. Świadczy o tym między innymi poemat wydany w szesnastym wieku przez Sebastiana Klonowica , mówiący że nie Posługiwanie się gwarą myśliwską na polowaniu jest co najmniej nietaktem. Sam język łowiecki jest wciąż żywy . Ulega dalszym przemianom. Zmieniają się niektóre określenia. Stając się nieaktualnymi, ulegają wycofaniu z terminologii łowieckiej. Powstają również nowe pojęcia wzbogacając gwarę. A sam język staję się niejako przekrojem przez wszystkie lata odkąd myślistwo, a później łowiectwo przestało być tylko sposobem na zaspokojenie podstawowych potrzeb. Stosowanie obecnie języka myśliwskiego to nie tylko ułatwienie nazwania poszczególnych elementów, czy spraw dobrego tonu wśród kolegów myśliwych, ale również olbrzymi wkład w zachowanie ojczystego języka i kultywowanie wiekowej tradycji. Aby mieć pojęcie jakiego rodzaju jest to język , poniżej przedstawiono szereg wyrazów wraz z wyjaśnieniem.
Anons- głos psa oznajmiający odnalezienie zwierzyny,
Awantaż-(dotyczy broni myśliwskiej) odchylenie kolby w prawo lub lewo od osi lufy
Badyle- nogi łosia, jelenia lub daniela,
Barłóg- legowisko dzika lub niedźwiedzia,
Bekowisko- okres godowy danieli,
Biała stopa –teren pokryty śniegiem
Bielenie-zdejmowanie skóry z ubitej zwierzyny
Bródka- krótkie piórka ułożone w płaską szczoteczkę, tuż przy nasadzie ogona słonki,
Buchtowisko- miejsce zryte przez dziki
Cewki- nogi sarny
Chmara- stado żubrów, jeleni, danieli
Chorągwie-fragmenty scypułu (skóry pokrywającej porożę) zwisające z tyk jelenia podczas wycierania
Chrapanie-głos wydawany przez słonkę podczas lotu godowego (ciągu)
Chyb- długa i gęsta szczecina na grzbiecie dzika,
Ciec-uciekać (dotyczy ptaków z rzędu kuraków)
Czyrykanie- głos wydawany przez zwołujące się kuropatwy
Darniak- samiec sarny(rogacz) o wybitnie słabych parostkach i małej tuszy
Dławienie- duszenie zwierzyny przez drapieżniki czworonożne
Dubeltuwka- śrutowa broń myśliwska o dwóch lufach położonych poziomo obok siebie
Dwunastak – byk jeleń o sześciu odnogach na jednej tyce,
Dyndować- o lisie, borsuku ,wilku czy jenocie- biec truchtem
Fafle- obwisłe górne wargi psa myśliwskiego- wyżła,
Fajki- kły dzika rosnące w górnej szczęce,
Farba- krew zwierzyny,
Fiołek-gruczoł zapachowy u lisa, znajdujący się u nasady ogona,
Gach- samiec zająca,
Gamrat- odyniec w czasie huczki,
Ględzenie- głos wydawany przez łanię,
Huczka- okres godowy u dzików,
Jaźwiec- borsuk,
Kantak- pazur na tylnym palcu ptaka drapieżnego,
Kapelusznik- staropolska nazwa bardzo starego odyńca,
Klapak- młoda , nielotna kaczka,
Klępa- samica łosia,
Kobylarz- stary, bardzo duży wilk,
Komora- klatka piersiowa zwierzyny,
Kopno – legowisko zająca w śniegu,
Kosacz- stary cietrzew,
Krajce- brzegi dzioba jastrzębia,
Kudłacz- niedźwiedź
Kufa- pysk psa myśliwskiego,
Kwiat- ogon zwierzyny płowej i borsuka,
Latarnia- łeb wilka,
Licówka- łania prowadząca chmarę jeleni,
Locha- samica dzika,
Łojny- o zwierzynie w dobrej kondycji fizycznej,
Malowanie- wycieranie się dzików i jeleni o drzewa po wyjściu z babrzyska (miejsce kąpieli wodno-błotnej),
Myłkus- samiec zwierzyny płowej o porożu wyraźnie zniekształconym,
Nazimek- młody zając urodzony w jesieni,
Nemrod-myśliwy,
Niedolisek-młody lis,
Oczyć- rozglądanie się zwierzyny,
Odnoga- odgałęzienie tyki w porożu jeleniowatych,
Odyniec- samiec dzika od 4 lat,
Omyk- ogon zająca,
Oręż- trofeum łowieckie z dzika- fajki(kły górne) i szable(kły dolne); również nazwa poroża jelenia,
Ostoja- obszar stałego przebywania zwierzyny,
Otok- długa smycz do prowadzenia psa myśliwskiego,
Parkot- woń jelenia byka podczas rykowiska,
Parkoty- gody zajęcy,
Parostki- poroże sarny kozła,
Patrochy- niejadalne wnętrzności zwierzyny,
Płowa zwierzyna- jelenie, sarny, daniele i łosie,
Polano- ogon wilka,
Przelatek- dzik w drugim roku życia,
Rapcie- racice dzika,
Róża- pierścień kostny otaczający tykę u nasady w porożu zwierzyny płowej,
Samura- locha, zwykle stara i jałowa (bezpłodna),
Sęk- wyrostek na łopacie łosia lub daniela,
Świece – oczy zwierzyny płowej,
Tabakiera- zakończenie ryja dzika,
Tumak- kuna leśna,
Wataha- stado dzików lub wilków,
Wieniec- poroże jelenia byka,
Wietrzyć- (o zwierzynie) badać otoczenie za pomocą węchu,
Żmurek- lis o kasztanowym futrze,
Zalegać- (o zwierzynie) zatrzymanie się na wypoczynek,
Żmijka- lis o czarnym futrze na podbrzuszu.

Zobacz również:

Okres zaborów
Ciężki czas dla naszej ojczyzny. Jarzmo trzech zaborców. W Polsce to okres niewoli, gdzie zaborcy chcieli, aby nasza kultura zaginęła. Jednak nasi ojcowie w każden możliwy sposób starali się jej bronić. Jednym z takich elementów było polowanie....

Muzyka myśliwska oraz jej rola w tradycji i praktyce, wykorzystania podczas polowania (powstanie sygnalistyki)
Sygnały łowieckie wyrosły z potrzeby porozumiewania się łowców w czasie polowania. Początkowo wykorzystywano jako instrumenty zwykłe rogi zwierzęce np. bawole. Następnie wykorzystano różnorakie trąbki , aż w końcu specjalistyczne sygnałówki...

Pochodzenie i rola psa myśliwskiego
Pies domowy (Canis familiaris ) należy do rzędu drapieżne(Carnivora) i rodziny psowatych (Canidae). Mimo wielu spekulacji o pochodzeniu tego gatunku, najnowsze badania potwierdziły o ścisłym pokrewieństwa psa z wilkiem. Wykazują podobne zachowania,...